Almanya ve Türkiye'deki Eğitim Sistemleri Hakkında Düşünceler

[Sıtkı ÖZKURT]

Muhterem Arkadaşlar, Sevgili Gençler!

Üniversiteye seçme ve yerleştirme hususu, çok geniş kapsamlıdır; buna şimdilik sadece yüzeysel bir giriş yapmak istedim. Bu konudaki fikir alışverişini bir vesile sayarak, Türk eğitim sistemimize de Alman eğitim sistemine de bağlantılı olarak biraz değinmek istedim. Bu arada yeri gelmişken hatırlatmak istedim: Alman eğitim sistemine ilişkin bir bilgilendirme yazımı, şu Link tıklanarak okumak mümkündür: Almanya'da Eğitim.

Almanya’da pek erken okul yaşındayken öğrencilerin ilk dört senedeki başarı derecelerine göre Orta ve Lise öğretimleri amacıyla adına Hauptschule, Realschule ve Gymnasium denilen 3 ayrı okula dağıtılmaları hususu:
Alman eğitim ve öğretim sistemi, uluslararası PISA araştırmaları neticelerinde ancak vasat değerde bir sistem olarak değerlendirilmiştir. Alman sisteminin ana sorununun, öğrencilerin ilk dört senedeki başarı derecelerine göre Orta ve Lise öğretimleri amacıyla adına Hauptschule, Realschule ve Gymnasium denilen 3 ayrı okula dağıtılmaları hususu olduğu belirlendi. Birleşmiş Milletler Teşkilatının eğitim öğretim konusundaki baş sorumlu uzmanı Vernor Muñoz, bu sebeple alman sistemini sert bir dille eleştirmiş ve Almanların sistemlerini bu noktada gözden geçirmelerini ve değiştirmelerini tavsiye etmiştir. Almanya’da eğitim ve öğretim, eyaletlerin yetki ve denetimindedir ve yapılan tüm eleştirilere rağmen Almanya’da bu güne kadarki sistemde köklü bir değişiklik yapılması arzulanmamaktadır. Bu arada Alman sisteminde başarı derecesi artışı ve düşüşü halinde bir okuldan diğer bir orta öğretim okuluna sene sonunda gönderilme imkanı da mevcuttur, ama bundan pek istisnai hallerde faydalanılmaktadır. Yapılan eleştirilere bir reaksiyon olarak bazı eyaletlerde pilot bölgelerde adına ‘Ortak Öğretim Okulu’ (Gemeinschaftsschule veya Gesamtschule) denilebilecek tarzda tüm öğrencilerin daha uzun süre aynı okul ve sınıflarda eğitilmelerini amaçlayan okul türü oluşturulması denemelerine az oranda olsa da bazı eyaletlerde geçilmiş bulunmaktadır.

Kanaatimce buna kıyasla (okula dağıtılmaları hususu) Türk eğitim ve öğretim sistemi daha uygun görünmektedir. Şüphesiz ki, Türk sisteminin de eleştirilebilecek noktaları bulunmaktadır, ama bu konudaki ana çizgide sistemimizin daha başarılı olduğunda şüphem yoktur. Öğrencilerin en az sekiz sene gibi bir süre boyunca aynı okula beraberce gitmeleri çeşitli avantajlar sağlayabilir: Organizasyon kolaylığı, sınıf başına öğrenci sayısının düşürülmesi, okul yollarının kısalması, öğrencilere daha köklü bir dayanışma ve beraberlik duygusunun kazandırılması, hakların herkes için daha uzun süre eşit tutulması vesaire.

Bugün için hemen hemen tüm Avrupa ülkelerinde öğrenciler en az 6 sene aynı tip okullara gitmektedir. Hollanda ve Belçika’da çocuklar 12 yaşındayken değişik okullara dağıtılmaktalar, bu durum Fransa’da 15, İngiltere, İsveç ve Finlandiya’da ise 15 yaşındayken olmaktadır. Bu ülkelerin öğrencilerinin PISA araştırma test neticelerinde Almanlara kıyasla belirgin ölçüde daha başarılı olabilmelerinin ana sebeplerinden birininin, bu gerçek olduğu vurgulanmaktadır.

Daha uzun süre aynı okulda eğitim öğretim imkanına sahip olmak, ilerideki başarıların daha az oranda sosyal sınıfa bağlı olmasına yol açmaktadır. Bu durum Almanya’da daha çok erken farklılıklara ve de sosyal haksızlıklara yol açabilmektedir ve dolayısıyla eleştirilere uğramaktadır haklı olarak.

Okul üniformasının olumlu yönleri:
Okul üniforması giydirilmesinin olumlu taraflarını benim acımdan vurgulamak istiyorum. Bilindiği gibi Türkiye’de de okul üniforması taşınması hemen hemen tüm ilk ve orta öğretim okullarında kuraldır. Bunun faydaları şöyle sıralanmaktadır: Birlik ve beraberlik duyguların öğrenciler arasında pekleştirmek, dayanışmayı arttırmak, okula bağlılık duygusunu kuvvetlendirmek; Öğrenciler arasında eşitlik duygusunu aynı Tip elbise giyerek daha uzun süre canlı tutmak; piyasa tekstil ve ayakkabı ürünlerinin marka imajından kurtulmak; giyim kuşama bağlı olarak fakir zengin arasında bir farklılığı göz önüne sermemek; giyim kuşam gibi dış etkenlerin etkisinden uzak olarak okula ve iç değerlere daha kolay kendini verebilmek. Üniforma kullanılması, velilerin de kesesine yükü hafifletecektir ve diğer dil, kültür ve dinlere sahip yabancı kökenlilerin okul camiasına entegre edilmelerini de kolaylaştıracaktır.

Bu konuyla ilgili olarak şahsi düşüncem olup, değerli öğretmenlerimizin tecrübe ve bilgilerinden mutlaka çok daha iyi yararlanabiliriz diye düşünüyorum.

Sevgi ve Saygılarımla